VOC/ 19 June 2026

အမေရိကန်နဲ့ အီရန်တို့အကြား ဒေသတွင်း စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွေ ရပ်ဆိုင်းဖို့ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ (MoU) ရေးထိုးထားပေမဲ့လည်း လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းမှာတော့ အစ္စရေးရဲ့ စစ်ရေးတိုက်ခိုက်မှုတွေ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေပါတယ်။

အစ္စရေးစစ်တပ်ကတော့ သူတို့အနေနဲ့ ဟစ်ဇဘိုလာ (Hezbollah) လက်နက်ကိုင်တွေနဲ့ သူတို့ရဲ့ အခြေစိုက်စခန်းတွေကို ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်နေတာဖြစ်ပြီး ဟစ်ဇဘိုလာဘက်က အပစ်ရပ်သဘောတူညီချက်ကို ချိုးဖောက်ခဲ့တာလို့ စွပ်စွဲထားပါတယ်။

ယခုလို မြေပြင်စစ်ရေးတင်းမာမှုတွေကြောင့် အမေရိကန်-အီရန် နားလည်မှုစာချွန်လွှာ ဆွေးနွေးပွဲတွေကို ဖျက်သိမ်းလိုက်ရကြောင်း ဆွစ်ဇာလန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက အတည်ပြုပါတယ်။ အဆိုပါ ဆွေးနွေးပွဲကို MoU အကောင်အထည်ဖော်ဖို့အတွက် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ ဘာဂန်စတော့ခ် (Bürgenstock) မှာ ကျင်းပဖို့ စီစဉ်ထားခဲ့တာပါ။

အမေရိကန်နဲ့ အီရန်တို့ကြား ယာယီသဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့ပြီးနောက် နှစ်နိုင်ငံ ကိုယ်စားလှယ်တွေဟာ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ Bürgenstock မှာ နောက်တစ်ဆင့် ဆွေးနွေးပွဲတွေ ပြုလုပ်ဖို့ စီစဉ်ထားခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီဆွေးနွေးပွဲမှာ စစ်ရပ်စဲရေး အစီအစဉ်ကို ပိုမိုအသေးစိတ် ဆွေးနွေးဖို့၊ ဒေသတွင်း တင်းမာမှုတွေ လျှော့ချနိုင်မယ့် နည်းလမ်းတွေကို ရှာဖွေဖို့နဲ့ ယာယီသဘောတူညီချက်ကို ရေရှည်ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီမှုအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ရေးအတွက် ဆက်လက်ညှိနှိုင်းဖို့ ရည်ရွယ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သောကြာနေ့မှာ အဆိုပါ ဆွေးနွေးပွဲကို မူလအစီအစဉ်အတိုင်း မကျင်းပတော့ဘူးလို့ ဆွစ်ဇာလန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက အတည်ပြုခဲ့ပြီးနောက် သဘောတူညီချက်ရဲ့ အနာဂတ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး မသေချာမှုတွေ ပြန်လည်မြင့်တက်လာခဲ့ပါတယ်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ အိမ်ဖြူတော်ကလည်း အမေရိကန် ဒုတိယသမ္မတ ဂျေဒီဗန့်စ် (JD Vance) ရဲ့ ဆွစ်ဇာလန်ခရီးစဉ်ကို ရွှေ့ဆိုင်းလိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး၊ ယင်းသို့ရွှေ့ဆိုင်းရခြင်းဟာ စီမံခန့်ခွဲရေးနဲ့ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အခက်အခဲတွေကြောင့်ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အီရန်ရဲ့ တက်စ်နင် (Tasnim) သတင်းဌာနကတော့ ဆွေးနွေးပွဲတက်ရောက်မယ့် အီရန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရဲ့ ခရီးစဉ်နဲ့ပတ်သက်လို့ တစ်စုံတစ်ရာ အတည်ပြုထားခြင်းမရှိသေးကြောင်း ဖော်ပြပါတယ်။

အမေရိကန်-အီရန် သဘောတူညီချက်အပေါ် အစ္စရေးဘက်က ဝေဖန်ကန့်ကွက်နေကြတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဒုသမ္မတ ဂျေဒီဗန့်စ်က တုံ့ပြန်ရာမှာ “အစ္စရေးကို ထောက်ခံနေတဲ့ ကမ္ဘာ့တစ်ဦးတည်းသော နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ဟာ ထရမ့်ပဲဖြစ်တယ်” လို့ ကာကွယ်ပြောဆိုသွားပါတယ်။

သမ္မတ ထရမ့်ကလည်း “လက်ဘနွန်၊ ဟစ်ဇဘိုလာနဲ့ အစ္စရေး အပါအဝင် စစ်မျက်နှာအားလုံးမှာ အပြည့်အဝ အပစ်အခတ်ရပ်စဲဖို့ မျှော်လင့်ထားတယ်” လို့ ပြောကြားခဲ့ပြီး သဘောတူညီချက်ကို လေးစားလိုက်နာကြဖို့ သက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းတွေကို တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

လတ်တလောအခြေအနေအရ အမေရိကန်-အီရန် နားလည်မှုစာချွန်လွှာဟာ အသက်ဝင်နေဆဲဖြစ်တယ်ဆိုပေမဲ့လည်း လက်ဘနွန်မြေပြင်မှာ တိုက်ပွဲတွေ ဆက်ဖြစ်နေတာနဲ့ ဆွစ်ဇာလန်ဆွေးနွေးပွဲတွေ ပျက်ပြယ်သွားတာကြောင့် ဒီငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်ရဲ့ အနာဂတ်အပေါ် စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ မြင့်တက်နေပါတယ်။

Source: Aljazeera, Jerusalem Post, X